Al in 2022 bevestigde onderzoek dat werd gepubliceerd in het Journal of Neuroscience dat zintuiglijke ervaringen in het eerste levensjaar een enorme invloed hebben op de ontwikkeling van de hersenen en het latere gedrag van een kind.
Sensorische verwerking is het vermogen van het zenuwstelsel om zintuiglijke prikkels op te vangen, te ordenen en te interpreteren, zowel uit de omgeving (aanraking, geluid, zicht, geur, smaak) als uit het lichaam zelf (beweging, lichaamshouding, signalen van de organen). Die informatie komt in het centrale zenuwstelsel terecht, waar ze wordt geanalyseerd, geïntegreerd en omgezet in een passende motorische, emotionele of cognitieve reactie. Een goede sensorische verwerking stelt kinderen, en ook ons, in staat om adequaat te reageren op alledaagse situaties, emoties te reguleren, zich te concentreren, bewegingen te coördineren en zich prettig te voelen in het eigen lichaam. Verstoringen in dit proces kunnen leiden tot overgevoeligheid, het vermijden van prikkels, concentratieproblemen of ongeorganiseerd gedrag.
Zintuiglijke gevoeligheid in de eerste levensmaanden
De zintuigen van een baby zijn veel gevoeliger dan die van volwassenen, vooral in de eerste zes levensmaanden.
-
Aanraking: De huid van baby’s is bijzonder gevoelig, en dat speelt een enorme rol bij het opbouwen van een band met de ouders. De aanraking van mama en papa, vooral tijdens de borstvoeding of bij nauw contact, zet bij je baby de aanmaak van oxytocine in gang, het hormoon dat de emotionele ontwikkeling en sociale banden ondersteunt.
-
Gehoor: Baby’s kunnen vanaf de geboorte op geluiden reageren, maar in de eerste drie maanden beginnen ze complexere geluiden te onderscheiden, zoals menselijke stemmen. Dat betekent dat baby’s niet alleen de stem van hun ouder herkennen, maar ook reageren op de toon ervan.
Sensorische voorkeuren bij baby’s: hoe ‘kiezen’ kinderen prikkels?
Al op de leeftijd van een paar maanden laten baby’s verschillende sensorische voorkeuren zien, die de basis kunnen vormen voor latere verschillen in hun sensorisch profiel. Onderzoek laat zien dat baby’s individueel reageren op prikkels en verschillende niveaus van gevoeligheid hebben, wat de basis vormt voor hun latere sensorische behoeften.
-
Voorkeuren voor aanraking en smaak: baby’s die gevoeliger zijn voor de textuur van voedsel, kunnen bepaalde smaken vermijden of selectiever eten. Opvallend is dat smaakvoorkeuren al in de baarmoeder worden gevormd, wanneer de baby de smaken van het vruchtwater waarneemt.
-
Reacties op licht en geluid: baby’s kunnen heftig reageren op fel licht, lawaai of harde geluiden; dat is hun natuurlijke beschermingsmechanisme. Bij sommige kinderen kunnen die reacties echter de vorm aannemen van overgevoeligheid, wat in hun omgeving tot overmatige stress leidt.